Crkve i spomenici

CRKVA SVETOG ĐORĐA

Zrmanjska 1, Banovo brdo, tel. 3555-942

Kako Čukarica nije imala svoj hram, trgovac Mitar Jovanović se obratio srpskom patrijarhu Dimitriju januara 1925. sa željom da u znak sećanja na svoje dvoje prerano preminule dece, Julijane i Ljubomira, ustupi zemljište za izgradnju crkve. Jovanović je imao i dve izričite želje: da hram bude posvećen svetom velikomučeniku Georgiju - njegovoj krsnoj slavi, i da se ispod budućeg hrama nalazi njegova porodična grobnica. Projekat hrama delo je arh. Vasilija Androsova, a maja 1928. osvećen je kamen temeljac, a gradnja je završena1932. Unutrašnjost hrama nije fresko živopisana, nego je urađen skladan moleraj koji se utapao u spoljašnju lepotu hrama. Potpunoj lepoti unutrašnjosti hrama doprineo je ikonostas izrađen u duborezu u duhu ohridske duborezačke škole, a delo je Nestora Aleksijevića. Na zidovima su ikone velikih dimenzija, među kojima se posebno ističe ikona Svetoga Nikole, originalan rad ruskog slikara Kolesnikova. U okviru Crkve Sv. Đorđa radi i dečje obdanište "Đurđevak".

 

CRKVA SVETE PETKE

Čukarička padina

Hram Sv. Petke podignut je oktobra 2004. u blizini Ade Ciganlije, u naselju Čukarička padina, na uglu Lazarevačkog druma i ulice Obalskih radnika. Temelji hrama su osvećeni 1999, a gradnja je započeta avgusta 2001. Međutim, utvrđeno je da je tlo nestabilno za gradnju jer ima podzemnih voda, te je kao najbolje rešenje prihvaćena je plutajuća ploča.  Autor projekta je arh. prof. Branko Pešić. Crkva je projektovana u srpsko-vizantijskom stilu u koji su uneti i elementi savremene arhitekture, kako bi se uklopila u ambijent stambenog naselja. Hram je spolja urađen od belog mermera, ukrašen zlatnim bordurama i rozetama. U osnovi hrama je upisan krst, a crkva ima pet kupola - glavnu i četiri male, od kojih su dve zvonici.  Pri hramu je aktivno Društvo pobožnih žena koje sa sveštenicima posećuju bolesne, mešoviti hor, a neguje se i pevničko pojanje.

 

CRKVA ROĐENjA BOGORODICE

Velika Moštanica

Crkva u Velikoj Moštanici je izgrađena1858. Ikonostas je rađen 1906. godine, a pored njega postoji nekoliko značajnih starih ikona i predmeta primenjene umetnosti. U ovoj crkvi, što inače nije slučaj sa ostalima u okolini Beograda, ima dosta starih i značajnih knjiga iz 19. veka. I pored brojnih ratova, sačuvana je crkvena dokumentacija iz vremena kada je crkva i sagrađena (crkveni protokoli, računske knjige, knjige rođenih, krštenih i umrlih...). Crkva je, zajedno sa Boračkim grobljem, 1983. proglašena za spomenik kulture.

 

 

CRKVA VAZNESENjA GOSPODNjEG

Žarkovo

Temelji hrama su osvećeni septembra 1936. godine, a crkva je završena i osvećena maja1938. Crkva je zidana po projektu arh. Viktora Lukomskog, a osmišljena je po ugledu na moravsku školu srpskih srednjovekovnih spomenika. Izgled trikonhosa osnovi crkve daju velika polukružna apsida na istočnom delu crkve i dve polukružne pevnice. Iznad centralnog dela uzdiže se veliko kube koje se oslanja na četiri stuba i potporne lukove. Iznad manje priprate na zapadnom delu crkve diže se zvonik. Spoljne fasade crkve su malterisane, sa mestimično postavljenim kamenim blokovima koji su rustično obrađeni i dekorativno razmešteni po površini zida. Za portu Žarkovačke crkve kažu da je jedna od najvećih i najlepših beogradskih porti. Osim hrama i parohijskog doma izgrađenog 1987, obuhvata i kapelu koja je završena 2006.

 

 

CRKVA SVETOG KRALjA STEFANA DEČANSKOG

Železnik

Crkva je sagrađena 1906. na mestu starog seoskog groblja, preko puta škole, verovatno na temeljima starije bogomolje. Nadgrobni spomenici ovog groblja su bili iskorišćeni za zidanje temelja crkve od kamenih blokova. Podignuta je zahvaljujući velikoj donaciji ktitorke Katarine Jovanović, u kripti hrama nalazi se i njena porodična grobnica, a hram je posvećen Svetom Stefanu Dečanskom - njenoj krsnoj slavi. Crkvu je projektovao arh. Dragomir Tadić. To je jednobrodna građevina bez kubeta, sa polukružnom (spolja petostranom) apsidom na istočnoj i malom pripratom na zapadnoj strani. Zasvedena je poluobličastim svodom sa dva potporna luka koja dele naos na tri kompartimenta. Pored ulaza u hram, sa zapadne strane, 1961. je podignut manji vestibal sa zvonikom koji je zidan tako da oponaša srpsko-vizantijsku graditeljsku školu, sa karakterističnom polihronijom zidnih površina. U porti hrama je nedavno izgrađen parohijski dom i kapela.

Spomenici 

Među kulturno-istorijskim spomenicima izdvaja se Spomenik srpskim ratnicima poginulim u odbrani Beograda 1915. na severozapadnom delu Košutnjaka, koji je jedinstven je po tome što ga je podigao neprijatelj u znak poštovanja prema protivniku. Po naređenju komandanta nemačke vojske maršala Augusta fon Makenzena, na njemu je srpskim i nemačkim rečima ispisano: "Ovde počivaju srpski junaci". U neposrednoj blizini je i spomenik austrougarskim vojnicima koji su takođe izginuli u krvavim borbama prilikom forsiranja Save na čukaričkom pravcu.

Svojevrsna istorija Čukarice i Beograda je i Topčidersko groblje na padini Košutnjaka formirano još u 19. veku. Tu su jednostavan do uzvišenosti spomenik književnice Isidore Sekulić, obelisk nad grobom vojvode Stevana Knićanina, spomenik Arčibaldu Rajsu, velikom prijatelju srpskog naroda, spomenik Žanki Stokić i mnogi drugi.

Širom opštine nalazi se više spomenika poginulim ratnicima, kao i spomen-obeležja koja podsećaju na značajne ličnosti i događaje iz prošlosti.